پایانِ عصر «نفت‌محوری»؛ چرا اقتصاد مقاومتی، تنها نقشه راهِ عبور از طوفان است؟

پایانِ عصر «نفت‌محوری»؛ چرا اقتصاد مقاومتی، تنها نقشه راهِ عبور از طوفان است؟

در حالی که اقتصادهای تک‌محصولی در برابر کوچک‌ترین تکانه‌های جهانی، لرزان و شکننده ظاهر می‌شوند، «اقتصاد مقاومتی» نه یک انتخاب سیاسی، بلکه یک ضرورتِ وجودی برای بقای توسعه در ایران است. این یادداشت به واکاوی چرایی تبدیل شدن این راهبرد به «قطب‌نمای ثبات» می‌پردازد.

ما سال‌هاست که در اتاق‌های فکر و همایش‌های اقتصادی، از «اقتصاد مقاومتی» سخن می‌گوییم؛ اما آیا زمان آن نرسیده است که این واژه را از بایگانیِ شعارها خارج کرده و در کالبدِ واقعی اقتصاد تزریق کنیم؟ واقعیت این است که اقتصاد مقاومتی، «اقتصادِ ریاضتی» نیست؛ برعکس، «اقتصادِ حداکثر بهره‌وری» است.

مشکل اصلی ما در مواجهه با فشارهای بیرونی، وابستگی به درآمدهای ناپایدار و بی‌توجهی به ظرفیت‌های درون‌زاست. اقتصاد مقاومتی دقیقاً از همان‌جا آغاز می‌شود که «تکیه بر توان داخلی» جای «امید به متغیرهای خارجی» را می‌گیرد. وقتی از این راهبرد سخن می‌گوییم، منظورمان بستن درهای کشور نیست؛ بلکه صحبت از «دیوارکشیِ مستحکم» دورِ تولید ملی است تا از سیلِ واردات بی‌رویه و شوک‌های ارزی در امان بماند.

امروز، شرکت‌های دانش‌بنیان، کارآفرینانِ مناطقِ صنعتی و فعالانِ بخش خصوصی، سربازان خط مقدم این نبرد هستند. اما سوال اصلی اینجاست: آیا دولت و نهادهای قانون‌گذار، «مهمات» (یعنی تسهیلات، رفعِ بروکراسیِ خسته‌کننده و قوانینِ پشتیبان) را در اختیار این سربازان قرار داده‌اند؟ اقتصاد مقاومتی یعنی دولت «فیلتر» باشد، نه «مانع». یعنی به جای دخالت در قیمت‌گذاری، جاده را برای تولیدکننده صاف کند.

ما باید بپذیریم که امنیت ملی، مستقیماً به «استقلال اقتصادی» گره خورده است. کشوری که در تأمین کالاهای اساسی و تکنولوژی‌های راهبردی به بیرون وابسته باشد، همیشه در معرض تهدید است. بنابراین، اقتصاد مقاومتی نه یک برنامه چندساله برای مدیریتِ بحران، بلکه یک تغییر پارادایم در «جهان‌بینی اقتصادی» ماست.

فردا متعلق به آن‌هایی است که امروز برای «خودکفاییِ هوشمند» سرمایه‌گذاری کرده‌اند. زمان آن رسیده که اقتصاد مقاومتی را از ویترینِ همایش‌ها به کفِ کارخانه‌ها و مزارع ببریم. اگر به دنبال خروج از بن‌بست‌های تورمی و نوسانات ارزی هستیم، نسخه‌ای جز «تولیدِ باکیفیت و صادرات‌محور» وجود ندارد. این، تنها راهی است که کشور را در برابر طوفان‌ها، نه تنها حفظ می‌کند، بلکه به پیش می‌راند.

یادداشت از محمد منزه