استراتژی ۹۰ ساله «مائو» دوباره فعال شد؛ چین چگونه آمریکا را به چالش می‌کشد؟

وقتی دونالد ترامپ یک سال پیش تعرفه‌های ۱۴۵ درصدی را علیه پکن وضع کرد، رسانه‌های دولتی چین از مردم خواستند تا دوباره به مقاله‌ای تقریباً ۹۰ ساله از «مائو تسه‌تونگ» مراجعه کنند. روزنامه «پکن دیلی» اعلام کرد که این متن برای درک واکنش‌های چین به حملات «آشوبگرانه» ایالات متحده و اینکه چرا چین در نهایت به «پیروزی نهایی» در برابر رقیب ژئوپلیتیکی خود دست خواهد یافت، ضروری است. این متن که خواندن آن ضروری بود، «درباره جنگ طولانی» مائو بود، رساله‌ای مربوط به سال ۱۹۳۸ که استراتژی او را برای شکست نیروهای ژاپنی که به چین حمله کرده بودند، تشریح می‌کرد. در هسته خود، این رساله تأملی است بر اینکه چگونه چین می‌تواند در یک رقابت مرگ و زندگی در برابر یک دشمن قوی‌تر، از عقب برگردد. شی جین پینگ، رهبر  دوراندیش و استراتژیست چین، نظم و شکیبایی مورد حمایت مائو در این مقاله را ستوده است، مقاله‌ای که به عنوان چارچوبی راهنما برای چگونگی هدف چین برای رویارویی با ایالات متحده ظهور کرده است. او به طور خاص به توصیف مائو از یک مبارزه پویا و بلندمدت که در سه مرحله آشکار می‌شود، اشاره کرده است: چین ضعیف‌تر در ابتدا دفاعی سرسختانه را آغاز می‌کند، و به دنبال آن دوره‌ای از بن‌بست بین نیروهای برابر و همسان آغاز می‌شود که در نهایت به یک ضدحمله قدرتمند و پیروزمندانه چینی منجر می‌شود. رهبران چین از بازی دفاعی گذشته‌اند و به مرحله دوم نظریه مائو روی آورده‌اند.

به گزارش «اعتماد آنلاین» و به نوشته نیویورک تایمز، این کشور در تولید، فناوری، قدرت نظامی و نفوذ دیپلماتیک بسیار قوی‌تر از گذشته است. با وجود اقتصاد کند و تنش‌های مداوم با ایالات متحده و متحدانش، در مواجهه با فشار واشنگتن مقاوم‌تر شده است. آقای شی به راحتی در رویارویی تجاری سال گذشته، ترامپ را شکست داد و با کنترل صادرات چین بر مواد معدنی حیاتی مورد نیاز برای فناوری‌های مدرن، به تعرفه‌های ایالات متحده پاسخ داد، که البته ترامپ را مجبور به عقب‌نشینی کرد. شی روز پنجشنبه در پکن از ترامپ استقبال باشکوهی خواهد کرد، اما رهبر چین تقریباً مطمئناً این دیدار و وضعیت فعلی روابط را نه زمانی برای سازش و آشتی پایدار، بلکه به عنوان یک آرامش موقت در یک آزمون طولانی‌تر اراده‌ها می‌بیند.

به نوشته این نشریه آمریکایی، هدف اصلی «شی» در این دوره جدید از بن‌بست استراتژیک، خرید زمان برای افزایش قدرت چین نسبت به ایالات متحده است، در حالی که به دنبال گرفتن امتیاز از ترامپ در هر زمان ممکن، از جمله محدود کردن تعرفه‌ها و کنترل‌های صادراتی ایالات متحده و توقف فروش تسلیحات واشنگتن به تایوان است. با این همه اعطای امتیازات عمده در طول سفر ترامپ بعید به نظر می‌رسد. با این وجود، به نظر می‌رسد رئیس جمهور ایالات متحده با دستی ضعیف وارد می‌شود. جنگ پرهزینه با ایران، که دونالد ترامپ را مجبور به تعویق سفر خود به پکن برای چند هفته کرد و میزان محبوبیت او را در داخل کشور کاهش داده است، بدون شک او را مشتاق می‌کند تا این دیدار را به عنوان یک برد جلوه دهد و به همتای چین خود اهرم فشار دهد. به این ترتیب، آقای شی رئیس جمهور آمریکا را درست در جایی که می‌خواهد، قرار می‌دهد!

به ادعای نیویورک تایمز، طنین ماندگار «درباره جنگ طولانی» در چین امروز، بیانگر گفته مائو مبنی بر «خدمت به گذشته در خدمت حال» است. ارجاعات تاریخی و ایدئولوژیک چند دهه گذشته همچنان در چگونگی مشروعیت بخشیدن حزب کمونیست به اهداف سیاسی، اقتصادی و استراتژیک خود و بسیج کشور برای دستیابی به آنها، نقش محوری دارند. به نظر می‌رسد «شی» رقابت با ایالات متحده را از همان منشور مبارزه بلندمدتی می‌بیند که مائو تقریباً یک قرن پیش برای هدایت استراتژی چین تدوین کرد. او و دیگر مقامات ارشد از این مقاله به عنوان راهنمایی برای پاسخ به چالش‌های اقتصادی و استراتژیک استفاده کرده‌اند. دانشگاهیان برجسته چینی که دیدگاه‌های حزب را هدایت می‌کنند، بارها در چارچوب‌بندی رقابت با آمریکا به این رساله اشاره می‌کنند و مراسم یادبود باشکوهی که سپتامبر گذشته در پکن به مناسبت هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم برگزار شد، شامل ارجاعات فراوان به متن «مائو» بود. در مقابل ترامپ بر جنبه‌های ظاهری و پیروزی‌های سریع تمرکز دارد. او می‌خواهد چین متعهد به خرید محصولات آمریکایی بیشتر و عقد قراردادهای تجاری جدید با شرکت‌های آمریکایی شود و از نمایش باشکوهی که چین در آخرین سفرش در سال ۲۰۱۷ برایش تدارک دیده، بسیار تعریف کرده است. با این حال، به نظر می‌رسد که در بهترین حالت، او به موضوعاتی که بیشترین اهمیت را برای امنیت ایالات متحده و متحدانش دارند، مانند فشار چین بر تایوان، ادعاهای ارضی تهاجمی آن در دریای چین جنوبی و حملات سایبری به اهداف آمریکایی که ایالات متحده آنها را به بازیگران مستقر در چین نسبت می‌دهد، علاقه‌ای ندارد. ایالات متحده اهرم قدرتمندی دارد که می‌تواند علیه چین از آن استفاده کند، از دسترسی به نیمه‌رساناهای پیشرفته گرفته تا تسلط جهانی دلار، اما به نظر می‌رسد دونالد ترامپ امروز تمایل کمتری به استفاده از آن دارد.

به نوشته این نشریه آمریکایی، کوته‌بینی ترامپ مستقیماً در اهداف بزرگ‌تر «شی» نقش دارد. رهبر چین معتقد است که نظم بین‌المللی به رهبری ایالات متحده رو به پایان است و آنچه در پی آن می‌آید، قابل دستیابی است. برای اولین بار، او اکنون ممکن است مسیری را برای دستیابی به اهداف کلیدی مانند مختل کردن اتحادهای ایالات متحده در آسیا و تضعیف حمایت آمریکا از تایوان و همچنین توانایی واشنگتن در جلوگیری از ظهور چین از طریق محدودیت‌های صادرات فناوری و تحریم‌های اقتصادی ببیند. در هر حال شی که از بازی دفاعی گذشته به بن‌بست رسیده است، اکنون به طور پیوسته در تلاش است تا روزی را رقم بزند که چین به اندازه کافی قوی باشد تا برای دستیابی به این اهداف، ضدحمله‌ای را انجام دهد. به گونه‌ای که در ماه مارس، دولت یک طرح پنج ساله جدید را برای افزایش قابلیت‌های صنعتی، فناوری و نظامی قابل توجه چین تصویب کرد.

از طرفی چین در حال تقویت روابط خود با روسیه و سراسر آسیای جنوب شرقی، آمریکای لاتین و جنوب جهان است، روابطی که می‌تواند به پکن کمک کند تا در برابر ایالات متحده موازنه برقرار کند، در حالی که از بیگانگی ترامپ با متحدان ایالات متحده بهره می‌برد. در ماه‌های اخیر، «شی» میزبان رهبران کانادا، بریتانیا و آلمان در پکن بوده و سفرهای آنها را قبل از سفر  ترامپ برنامه‌ریزی کرده تا انزوای ایالات متحده را برجسته کند. و کشورهای سراسر جهان در بحبوحه اختلالات جنگ ایران، برای افزایش امنیت انرژی خود به چین، با جایگاه غالب آن در فناوری سبز، روی آورده‌اند. در مقابل، جنگ مورد علاقه ترامپ با ایران، پول و تجهیزاتی را هدر می‌دهد که بهتر است برای رقابت بلندمدت با چین صرف شوند و دولت او با اقداماتی مانند قطع بودجه ایالات متحده برای علم و فناوری، سایر منابع قدرت آمریکا را تضعیف می‌کند.

با این همه در ادامه گزارش نیویورک‌تایمز تشریح شده است که چین با چالش‌های داخلی قابل توجهی روبرو است؛ جمعیت مسن، سطح بالای بدهی خانوار و هزینه‌های پایین مصرف‌کننده. با این حال، به نظر می‌رسد رهبران آن معتقدند که ایالات متحده و نه چین ضعیف‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد. همانطور که چن یشین، وزیر امنیت دولتی چین، در ماه دسامبر نوشت: «دموکراسی آمریکا در حال جهش است، اقتصاد آن در حال فروپاشی است و جامعه آن با سرعت فزاینده‌ای در حال فروپاشی است. به گفته یشین، در سطح جهانی نیز اعتبار ایالات متحده به سرعت در حال ورشکستگی است، هژمونی آن در حال فروپاشی است و اسطوره آن در حال فروپاشی است. حال نیز آمریکایی‌ها ممکن است چنین لفاظی‌هایی را به عنوان تبلیغات رد کنند. اما باید این احتمال را در نظر بگیریم که بسیاری از کشورها موافقند که چین در حال پیروزی است. در این میان شی ترامپ را برای سفری به پکن می‌آورد تا این موضوع را به جهانیان اثبات کند!

منبع: etemadonline-773192